Крыніца дабрабыту, альбо колькі нам каштуе першае месца ў свеце па колькасці выпітага алкаголю?

Страты ад ужывання алкаголя не нашмат менш чым усе выдаткі дзяржаўнага бюджэту на ахову здароўя!

Пакуль беларусы заўзелі “за нашых” на чэмпіянаце свету па хакеі, “нашы” абыйшлі нават такіх безумоўных фаварытаў як Расія і сталіся першымі ў свеце… паводле спажывання алкаголю на душу насельніцтва. Сусветная арганізацыя аховы здароўя палічыла, што ў 2010 годзе “сярэдні” мужчына, старэйшы за 15 гадоў, выпіваў за год 27.5 літра чыстага алкаголю, жанчына – 9.1 літра. Параўнайма з Італіяй, дзе, кажуць, віно п’юць ну амаль як ваду: там адпаведныя паказчыкі складалі 9.7 і 3.9 літра чыстага алкаголю за год. Я ўжо не кажу пра ісламскую Турцыю, дзе на “сярэдняга” мужчыну прыпадала 4.4 літра, а на жанчыну – 0.5 літра. Расія не ўвайшла нават у тройку “прызёраў” з 23.9 і 7.8 літрамі адпаведна. Даруйце за лічбы, гэта, ведаеце, нібы галаўны боль пасля п’янкі – нудотны, але такі патрэбны, каб зразумець, што нешта з намі ня так…

За высокімі паказчыкамі спажывання алкаголя стаяць высокія лічбы сацыяльна-эканамічных страт. Ужыванне алкаголю падвышае рызыку захворванняў – лекі і дактары каштуюць грамадству грошай. Рост колькасці злачынстваў – ахова парадку ды ўстановы кшталту ЛПП і выцвярознікаў таксама для грамадства не бясплатныя. Страты чалавечых жыцяў, маёмасці, выдаткі на дзіцячыя дамы, нават выдаткі на антыалкагольныя кампаніі – пералік можна працягваць. І гэта толькі на “макраўзроўні”. На ўзроўні хатніх гаспадарак – рызыка страты працы і беспрацоўя, менш прадукцыйная праца і меншы заробак. І гэта толькі мікраэканамічныя наступствы. Летась прадстаўнік Рэспубліканскага навукова-практычнага цэнтра псіхічнага здароўя агучыў лічбу эканамічных страт ад ужывання алкаголя ў 3% ад ВУП – гэта не нашмат менш чым усе выдаткі дзяржаўнага бюджэту на ахову здароўя! Але гэта не найгоршая ацэнка – у 2011 годзе часопіс Акадэміі кіравання “Проблемы управления” апублікаваў артыкул (аўтары – доктар медыцынскіх навук, доктар эканамічных навук і кандыдат медыцынскіх навук) з вельмі падрабязным аналізам наступстваў спажывання алкаголя.Вынік уражвае – па дадзеных за 2008 год адпаведныя страты перавысілі 7% ад ВУП. Паводле аўтараў артыкулу, у сярэднім па Еўропе яны вагаюцца ад 2 да 5% ад ВУП, то бок мы ізноў пацвердзілі сваё сумнае лідэрства.

На жаль, эканамічных спосабаў вырашэння праблемы ня вельмі шмат. Відавочна, дарагі алкаголь не такі смачны – таму нарвежцы, шведы і фіны п’юць менш за Беларусаў. Працуе і рэклама, якая нібыта забароненая, але такія рэчы як бігборды з выявамі нібыта пітной вады (такая празрыстая, у шкляной бутэльцы) з назвай гарэлачнага брэнда ну ніяк не падпадаюць пад барацьбу з алкагалізмам і ягонымі наступствамі.І гэта яшчэ даволі бяскрыўдны прыклад, бо праблема не ў прасоўванні канкрэтных алкагольных брэндаў, а ў культывацыі ўжывання алкаголю як нацыянальнай адметнасці і ледзьве не нагоды для нацыянальнага гонару.

Але галоўныя прычыны нашага сусветнага лідэрства бадай што не ў гэтым. Ня трэба быць моцным аналітыкам, каб убачыць з дадзеных Сусветнай арганізацыі аховы здароўя відавочнае: чым больш рэлігійнае насельніцтва ў краіне, тым менш яно спажывае алкаголю. У Беларусі, паводле дадзеных сайту “Белінтурыста”, вернікамі сябе лічыць адно палова насельніцтва. Другі істотны чыннік таксама рэлігійны – праваслаўныя краіны п’юць больш за каталіцкія, пратэстанцкія і тым больш ісламскія. Але тут эканамісту варта спыніцца – ёсць іншыя аўтары, няхай яны пішуць пра неэканамічныя рэчы – абы чытач быў удзячны!